Tijdens mijn bezoek aan het eiland Terceira bezocht ik ook een lokale wijnmakerij, inclusief rondleiding en proeverij. Materramenta Vinhos is een relatief jonge maar bijzonder karaktervolle wijnproducent op het eiland Terceira. Wat hier gebeurt, gaat verder dan wijn maken alleen: het is een totaalervaring waarin landschap, traditie en gastronomie samenkomen.
Het verschil tussen wijn van het Portugese vasteland en die van de Azoren proef je meteen terug in het glas. Op het vasteland, in regio’s als de Alentejo of de Douro, zorgen warme, droge zomers voor volle, rijpe en vaak krachtige wijnen.
Op de eilanden is het verhaal totaal anders. Hier, midden in de Atlantische Oceaan, bepalen vulkanische bodems, zilte zeelucht en een grillig klimaat het karakter. Wijnen van de Azoren zijn daardoor frisser, mineraler en vaak licht zilt, met een uitgesproken, bijna ruig randje. Waar het vasteland staat voor warmte en rijpheid, brengen de Azoren spanning, frisheid en een unieke, oceaan-gedreven signatuur. Erg belangrijk om in gedachten te houden voor je naar de Azoren afreist en je aldaar op de lokale wijnen stort!
Materramenta Vinhos werd opgericht in 2016 en is (letterlijk) diep geworteld in de lavagronden van Biscoitos. De wijngaarden liggen verscholen tussen zwarte basaltstenen, in zogeheten curraletas; lage muurtjes die de wijnstokken beschermen tegen de harde Atlantische wind en het zoute zeeklimaat. Deze curraletas zijn misschien wel het meest iconische én bepalende element van de wijnbouw op de Azoren – en tegelijk iets wat je pas echt begrijpt als je er tussen staat.
Het zijn kleine, door de mens aangelegde perceeltjes, afgebakend door lage muurtjes van zwarte vulkanische steen (basalt). Binnen zo’n vakje groeit slechts een handvol wijnstokken, soms maar 4 tot 8 planten. Het landschap oogt daardoor als een soort mozaïek van honderden, soms duizenden kleine vakjes, strak tegen elkaar aan gedrukt langs de kust. De curraletas functioneren als een soort natuurlijke bescherming. De stenen muurtjes breken de wind, houden zout tegen en creëren een microklimaat waarin de druiven überhaupt kunnen overleven. Wat het extra bijzonder maakt: deze wijngaarden liggen op pure lavagrond. Oorspronkelijk was dit terrein nauwelijks geschikt voor landbouw.
Zonder deze structuren zou wijnbouw op veel plekken simpelweg onmogelijk zijn.
Die extreme omstandigheden zorgen voor lage opbrengsten, maar wel voor wijnen met een uitgesproken profiel: fris, mineraal en vaak licht zilt. De focus ligt vooral op inheemse druiven zoals Verdelho en Arinto dos Açores. De filosofie van Materramenta draait om het verbinden van verleden en heden: eeuwenoude wijnbouwtechnieken worden gecombineerd met moderne vinificatie, met veel handwerk en respect voor het terroir.
Ons bezoek aan Materramenta Vinhos begint uiteraard in die bijzondere wijngaard. Tijdens de rondleiding krijgen we inzicht in de unieke aanplant in vulkanische bodem, de invloed van oceaan en klimaat, de geschiedenis van wijnbouw op Terceira en het handmatige werk in de wijngaarden. De manier van wijn verbouwen hier is zo anders dan normaal, erg interessant om van dichtbij te zien. Het is laat in de middag, dus we pikken nog net de laatste beetjes daglicht mee.
Vervolgens bezoeken we de kleine, sfeervolle adega (wijnkelder), waar het productieproces wordt uitgelegd, van oogst tot botteling. De jongedame die ons rondleidt is vol enthousiasme en brengt het leuk. Afsluitend schuiven we aan aan de lange gedekte tafel voor het proefgedeelte. Wij kozen voor de “Blend of the 3 terroirs” proeverij, met drie wijnen uit Biscoitos, Pico en Graciosa, vergezeld door lokale hapjes (waaronder gepekelde kwarteleitjes), likeur en versterkte wijn. Heb je wat ruimer de tijd, neem dan eens een kijkje bij de verschillende proeverijen die ze aanbieden.
De kleinschaligheid zorgt voor een intieme en authentieke setting. Vind je het leuk om in Portugal wijngaarden te bezoeken en meer te leren over wijn? Dan is een bezoek aan een wijngaard op de Azoren hier een leuke aanvulling op. Je zult versteld staan van de verschillen! En dat er überhaupt wijnranken kunnen groeien op deze manier. Laat staan druiven voortbrengen…!
Openingstijden: dagelijks van 10:00 tot 19:00 uur. Reserveren is aan te raden. Neem voor meer informatie en de verschillende mogelijkheden een kijkje op de website.
De wijngaarden met curraletas (de kern van wijnbouw op de Azoren), zoals in Biscoitos, worden tegenwoordig gezien als cultureel landschap en maken deel uit van beschermde gebieden. Ze vertellen het verhaal van eeuwen aanpassing, vakmanschap en doorzettingsvermogen.
* Caminho do concelho 85C, 9760-051 Biscoitos, Terceira
