Nog zo’n pareltje in de Alto Alentejo, aan de rand van het Parque Natural da Serra de São Mamede. Hier vind je drie niet te missen plaatsen: Portalegre, Castelo de Vide en Marvão. Portalegre is de belangrijkste stad in de regio en heeft een lange geschiedenis. De plaats is van Romeinse oorsprong, hoewel het vol staat met mooie herenhuizen uit de Renaissance en de Baroktijd. Het is een stad die gemakkelijk te voet te verkennen is, met verschillende bezienswaardigheden op loopafstand van elkaar.
De dorpen in de Alentejo zien er vaak hetzelfde uit: witte huisjes, smalle straatjes, een middeleeuws kasteel op een heuvel en minimaal één kerk. Zo ook Portalegre. Als je door de stad wandelt, zie je dan ook veel paleizen en monumenten die herinneren aan de gouden tijden van weleer. Portalegre ademt geschiedenis, van haar versterkte muren tot de zeven kloosters waar de stad bekend om staat. Hier liggen enkele van de best bewaarde schatten, die een fascinerend inkijkje geven in het rijke erfgoed van de stad. De naam Portalegre komt van Portus Alacer (porto, ponto de passagem, e alacer, alegre), of simpelweg Porto Alegre. We hadden dit keer beduidend beter weer dan tijdens ons vorige bezoek!
Sé de Portalegre
Deze kathedraal is geclassificeerd als een nationaal monument. De bouw ervan begon in 1556 en eindigde in het begin van de 17e eeuw. De kathedraal is ontworpen in de stijl van de late renaissance en werd tussen 1737 en 1798 verbouwd in barokstijl. Dit is terug te zien aan het metselwerk van de portiek, de voorgevel en de klokkentorens.
Binnen, verlicht door 28 ramen, bevinden zich panelen met 16e-eeuwse tegels en een opmerkelijke reeks maniëristische schilderijen, uniek in het land. In de gewelven zijn diverse groteske maniëristische motieven, karikaturen, maskers, fleurons en hybride wezens te bewonderen, waarschijnlijk geïnspireerd op de Vlaamse gravures die destijds in Europa te zien waren. Je kunt ook de sacristie (bekleed met tegels uit de 18e eeuw) en de kloostergang, voltooid in de 18e eeuw, bezoeken.
Cidade velha
De eeuwenoude stadsmuren en de oude stad daarbinnen onthullen een doolhof van pittoreske straatjes, statige paleizen en indrukwekkende wapenschilden – stuk voor stuk details die het bewonderen waard zijn. De middeleeuwse vestingwerken en boogpoorten nemen je mee op een reis door de geschiedenis en vormen een opvallend contrast met de omliggende huizen. In het hart van de oude stad bevindt zich ook het kasteel. Tijdens de middeleeuwen was Portalegre van groot strategisch belang als grensstad voor buurland Spanje en werd daarom zwaar versterkt.
De oorspronkelijke stadsmuur had in totaal acht poorten. Van de achtste poort is de enige informatie die gevonden is de naam en de mogelijke locatie. Om deze reden staat Portalegre bij de meeste inwoners en bezoekers bekend als de ‘Stad van de 7 Poorten’. Hiervan zijn er vandaag de dag nog vijf over. Vergeet zeker een bezoekje aan de Porta de Alegrete niet. Ooit werd deze poort beschouwd als de drukste poort van de stad, omdat het een verbinding vormde tussen de belangrijkste plaatsen voor de bevolking. De Porta de Alegrete staat ook bekend als de ‘Porta de São Francisco’.
Castelo de Portalegre
Het imposante kasteel van Portalegre en de bijbehorende vestingwerken, waarvan de bouw in de 13e eeuw begon, zijn een toonbeeld van middeleeuwse, moderne en hedendaagse militaire architectuur. Uit de middeleeuwen zijn het kasteel en een deel van de stadsomheining bewaard gebleven. In de moderne tijd werd het middeleeuwse hekwerk versterkt en uit die tijd zijn de laatste constructies van de houten constructie en de panoramische palissade te zien. In 1274 werden de muren voltooid en werden de donjon en de citadel verbouwd. Ook werd begonnen met de bouw van een tweede hek met 12 torens en 8 poorten. Aan het begin van de 14e eeuw gaf D. Dinis opdracht tot de wederopbouw en uitbreiding van de vestingwerken. Van de oorspronkelijke bouw met dubbele muren uit de 13e en 14e eeuw zijn alleen nog enkele muurdelen en drie torens overeind gebleven. De kasteelmuren en de drie torens vallen duidelijk op tussen de witte huizen. Helaas stonden we voor een dichte deur, ik had het graag van binnen bekeken…
Momenteel tijdelijk gesloten.
Convento de São Bernardo
Mijn persoonlijke favoriet! Ik zal hier ook nog een keer uitgebreid op terugkomen, het is zo mooi. Het klooster van São Bernardo, dat in 1518 door Dom Jorge de Melo werd opgericht, is een van de best bewaarde cisterciënzerkloosters van Portugal.
Dit indrukwekkende monument wordt gekenmerkt door serene kloostergangen die een sfeer van spirituele rust uitstralen en heel veel azulejos. De kerk, gebouwd in Manuelijnse stijl, heeft een renaissance-ingang die leidt naar het transept, waar een prachtig beeldhouwwerk van Nicolau de Chanterenne uit 1538 te bewonderen is. Binnen bevindt zich ook het praalgraf van Dom Jorge de Melo, daterend uit 1540, een van de meest weelderige graftombes van Portugal.
Na de dood van de laatste non werd het prachtige klooster in 1878 verlaten. In de jaren daarna diende het gebouw achtereenvolgens als Bisdomsseminarie, middelbare school en Stedelijk Museum. Sinds 1911 werd de ruimte gebruikt door verschillende militaire eenheden en tegenwoordig is het de thuisbasis van de GNR (Guarda Nacional Republicana).
Museu das Tapeçarias
Portalegre was in de 17de en 18de eeuw een rijke, welvarende stad vanwege zijn investering in de textielindustrie. Het staat nog steeds bekend om die traditie. Naast de vele landhuizen en kloosters die de stad een aristocratische sfeer geven, is het de thuisbasis van Manufactura das Tapeçarias, waar echte kunstwerken worden gemaakt. De decoratieve wandtapijten die geheel met de hand geweven worden zijn uniek in de wereld. De techniek is gebaseerd op de zogenaamde Portalegre-steek, uitgevonden door Manuel do Carmo Peixeiro. Het museum gehuisvest in een voormalig landhuis. Elk wandtapijt is een uniek stuk, gemaakt met behulp van een handweeftechniek waarmee de gradaties en tinten van een schilderij of tekening tot in de perfectie kunnen worden gereproduceerd. Het uitgangspunt voor elk wandtapijt is een werk van nationaal en internationaal bekende hedendaagse schilders, met wie afspraken zijn gemaakt met betrekking tot het auteursrecht voor de reproductie van het werk in wol.
Convento de Santa Clara
In 1376 liet koningin Dona Leonor Teles, de echtgenote van Dom Fernando, een van de koninklijke paleizen van de stad verbouwen en stichtte ze het klooster van Santa Clara. Van de oorspronkelijke kloostergang op de begane grond zijn vandaag de dag slechts twee volledige vleugels bewaard gebleven. Deze zijn voorzien van gotische puntbogen, rustend op slanke zuilen, wat nog altijd een indrukwekkend beeld oplevert. In het hart van de kloostertuin staat een marmeren fontein met elegante rococoversieringen uit de 18e eeuw. De huidige kerk stamt uit de 16e eeuw en is verrijkt met prachtige 17e-eeuwse tegels. Net buiten het complex bevindt zich een duikfontein uit de 16e eeuw, een bijzonder historisch element.
Tegenwoordig huisvest het voormalige klooster de gemeentelijke bibliotheek, waar het verleden en heden op een bijzondere manier samenkomen.
Daarnaast vind je in Portalegre en de directe omgeving meer dan 30 historische fonteinen. Tot het einde van de 19e eeuw was stromend water vrijwel uitsluitend beschikbaar in bronnen. Pas vanaf de jaren 40 van de 20e eeuw was er sprake van stromend water in woningen.
