Ik denk dat er niemand nog aan twijfelt dat ik mijn hart verloren heb aan Coimbra. De laatste vijf jaren heb ik maandelijks in mijn blogs getracht deze liefde voor de stad te beschrijven en te delen met mijn lezers. Ik wil daarom, bij deze laatste blogtekst, het nog een keertje hebben over die liefde: een pleintje met een eerder slechte (drugs en daklozen) reputatie, soms gedeeltelijke parkeerplaats, maar vooral authentiek. En met enkele merkwaardige elementen.
Een boom van liefde in de Baixa
In de Baixa van Coimbra, waar enkele smalle straten uitkomen op pleintjes vol herinneringen, ligt de Terreiro da Erva. Het plein ademt geschiedenis. Eeuwenlang was dit de plek waar boeren uit de omgeving hun groenten en kruiden kwamen verkopen, waar karren ratelden over de stenen en waar koetsen halthielden om reizigers op te pikken. Het was een plein vol geroezemoes, een kruispunt van handel en ontmoeting.
Vandaag is het ritme anders. De marktkramers zijn verdwenen, de koetsen ingeruild. Maar midden op dit plein staat iets dat de aandacht trekt: een boom die niet van hout is, maar van metaal. Een boom die nooit bladeren verliest en die de naam draagt van een eeuwenoud verlangen: de Árvore dos Amores.
De kunstenaar Aureliano de Aguiar, zelf afkomstig uit Coimbra, ontwierp deze sculptuur in 2022. Aanvankelijk in bruikleen geplaatst, maar inmiddels officieel opgenomen in het hart van de stad, nadat Coimbra de boom in 2024 aankocht. Het kunstwerk is opgebouwd uit metalen fragmenten, reststukken die hun nut al hadden verloren. Afval, zo zou je zeggen. Maar in de handen van de kunstenaar kregen ze een tweede leven. Hij smeedde ze samen tot een vorm die ons allemaal bekend voorkomt: de contouren van een boom, de stam en takken die omhoog reiken, een silhouet dat symbool staat voor groei en verbondenheid.
De naam Árvore dos Amores roept onmiddellijk beelden op. Hoeveel liefdes zijn er al niet begonnen onder een boom? Hoeveel namen zijn ooit in een schors gekerfd, hoeveel verlangens en beloften zijn uitgesproken in de schaduw van een bladerdak? Deze boom, van ijzer en staal, verzamelt geen littekens in zijn bast, maar vangt blikken, gesprekken en misschien zelfs stille wensen van voorbijgangers.
Je kan er niet echt gaan onderstaan. Maar je kan op zonnige dagen wel merken dat het kunstwerk leeft met het licht. De zon laat het metaal glanzen, werpt verrassende schaduwpatronen op de grond. Het staal lijkt koud, maar vertelt een warm verhaal: dat liefde niet altijd fragiel is, maar dat ze ook stevig, duurzaam en onverwoestbaar kan zijn.
Zo is de Árvore dos Amores meer dan een kunstwerk. Ze is een symbool voor de stad Coimbra, die zichzelf telkens opnieuw uitvindt zonder haar verleden te verloochenen. Hier, op een plein dat ooit het kloppend hart van handel en verkeer was, staat nu een boom die uitnodigt tot even stilstaan. Een boom die de verbeelding prikkelt en de voorbijganger herinnert dat liefde, in welke vorm dan ook, een plaats verdient in het stedelijk landschap.
Wie langs de Terreira da Erva wandelt, hoeft niet veel meer te doen dan even omhoog te kijken naar de takken van metaal. Daar, tussen een eeuwenoud plein en hedendaagse kunst, fluistert Coimbra haar verhaal. De naam Teresa doet je dromen van een grote liefde.
Niet ver van de plek waar de Árvore dos Amores staat, vind je een stille getuige van een ander stuk geschiedenis van Coimbra: de oude Igreja de Santa Justa. Eeuwenlang stond deze kerk op het Terreiro da Erva, maar de nabijheid van de Mondego werd haar uiteindelijk fataal. Telkens opnieuw overspoelde de rivier het lagergelegen terrein, totdat de kerk begin achttiende eeuw zo zwaar beschadigd raakte dat men besloot een nieuwe Santa Justa te bouwen, hogerop de heuvel, in de Rua da Sofia.
Wat hier rest, is slechts een kapel: een klein deel van de oorspronkelijke kerk, zorgvuldig gerestaureerd maar tegenwoordig gesloten. Je loopt er gemakkelijk voorbij, zonder te vermoeden dat dit stille gebouwtje ooit het hart vormde van een levendige parochie. Er staat ook een fontein, maar die wordt, vrees ik, verkeerdelijk gebruikt. Zo wordt het Terreiro da Erva niet alleen gekleurd door verhalen van liefde, maar ook door de sporen van strijd tegen het rivierwater dat Coimbra eeuwenlang teisterde.
Marieleen is sinds augustus 2019 heerlijk “reformada” en heeft dus tijd (en zin) om elke eerste zaterdag van de maand allerlei ontdekkingen in Coimbra te delen. Plus natuurlijk haar enthousiasme en liefde voor de stad! Volg haar op Instagram voor nog meer foto´s van Coimbra en omgeving. Voor een rondleiding of een bezoek aan de stad aarzel niet haar te contacteren via marieleenb.pt@gmail.com.
