Nederlands 
Aansluitend op het filmpje van afgelopen zondag iets meer over deze Portugese kastanje traditie. Magusto is een van de meest geliefde Portugese herfsttradities. Rond 11 november met Sint-Maarten (São Martinho) komen dorpen, families en gemeenschappen samen rond vreugdevuren, roosteren kastanjes en drinken ze de eerste wijn van het jaar. Het is een feest dat simpel lijkt, maar diepe wortels heeft in gemeenschapszin, landbouw-geschiedenis en religie. Magusto is van oudsher ontstaan om de komst van de herfst te vieren.
In Trás-os-Montes, een van de regio’s in Portugal waar kastanjes cultureel en economisch diep geworteld zijn, met meer dan 85% van het land dat kastanjes cultiveert in de zogenaamde Terra Fria, is Magusto een geliefde herfsttraditie.
Oorsprong & betekenis
De naam Magusto wordt soms gelinkt aan het Latijn: mogelijk “magnus ustus”, wat “grote vuur” betekent, als verwijzing naar de vuren waar de kastanjes geroosterd worden. Daarnaast is er ook een religieuze dimensie: het valt samen met de feestdag van Sint-Maarten. Volgens de legende sneed deze heilige zijn mantel in tweeën om een in de kou staande bedelaar te helpen; dat moment zou symbool staan voor delen, warmte en compassie. In Portugal wordt de periode rond deze dag vaak “Verão de São Martinho” (Sint-Maarten-zomer) genoemd, vaak is het weer onverwacht mild, alsof de herfst nog even pauze neemt.
Hoe wordt Magusto gevierd?
Centraal staat natuurlijk de kastanje: mensen verzamelen zich bij een vuur, waar kastanjes in de as geroosterd worden. Het roosteren gebeurt vaak in speciale pannen met gaatjes, zodat de kastanjes gelijkmatig garen en hun schil barst, dat geeft hun karakteristieke geur en textuur. Als je wel eens in deze periode in Portugal geweest bent, herken je de geur gelijk.
Naast de kastanjes horen bij het Magusto ook typische dranken. Traditioneel wordt água-pé geschonken, een laag-alcoholische drank gemaakt van druivenschillen met water. Daarnaast is er ook jeropiga. Jeropiga wordt gemaakt door druivenmost (versgeperst, ongegist druivensap) te combineren met aguardente, Portugese brandewijn. Het is een likeurwijn die typisch is voor Portugal en vooral gedronken wordt tijdens Magusto.
Rond het vuur is er ook een sociale kant: mensen praten, lachen, delen verhalen. Kinderen smeren elkaar soms onder met roet of as, wat een speels ritueel is dat verbondenheid uitdrukt. In sommige regio’s is er ook een seculiere betekenis, met oog voor oogst en gemeenschappelijke maaltijd: het is een moment om te vieren dat kastanjes geoogst zijn en dat de wijn van de nieuwe oogst eindelijk geproefd kan worden.
Regionale verschillen
Magusto is geen eendimensionaal feest: per regio verschilt het hoe groots en traditioneel het gevierd wordt. In landelijke dorpen, vooral in bergachtige of bosrijke streken zoals Beira Interior of Trás-os-Montes, is de traditie vaak nog heel authentiek: vuren op dorpspleinen, zelf geoogste kastanjes, lokale wijn.
In steden is er soms een lichtere, feestelijke versie: kraampjes met “castanhas assadas” (geroosterde kastanjes) in de straat, jongeren die samenkomen, en moderne evenementen. Bijvoorbeeld, in Albufeira wordt het Magusto gecombineerd met regionale muziek, kastanjes én wijn in een openlijke viering. Er zijn ook grotere kastanje-festivals in Portugal, zoals in Marvão, waar de kastanjes worden gevierd met markten, streekproducten en ambachtelijke kraampjes.
Symboliek & betekenis
Magusto is meer dan zomaar een eetfestijn: het is een viering van gemeenschap, van de oogst en van de veranderingen in het jaar. De vlammen van het vuur symboliseren warmte en samenhorigheid, maar ook het einde van de zomer en de overgang naar koudere maanden. In Portugal zijn kastanjes meer dan alleen een seizoen product, ze maken deel uit van het culinaire en culturele erfgoed van het land. Vooral in de bergachtige regio’s zoals Trás-os-Montes, Beira Interior en de Serra da Estrela waren kastanjes eeuwenlang een basisvoedsel. Nog vóór de introductie van de aardappel vormden ze een belangrijk onderdeel van het dagelijkse dieet: gekookt, geroosterd, gedroogd of verwerkt tot meel.
Daarnaast zit er ook een herinnering aan geslotenheid en verbondenheid: mensen delen voedsel en drank, en vaak ook verhalen. Magusto versterkt sociale banden, zeker in kleinere gemeenschappen waar zo’n avond rond het vuur een van de hoogtepunten van het jaar is.
Wanneer & waar
Wanneer in de herfst de geur van geroosterde kastanjes door de straten trekt, weten Portugezen dat São Martinho nadert. Tijdens het traditionele magusto komen families en vrienden samen om kastanjes te eten en jonge wijn te drinken. De belangrijkste datum is 11 november, Sint-Maarten (São Martinho). De viering is wijdverspreid: zowel in het noorden, in de binnenlanden als in zuidelijke regio’s. In sommige dorpen worden grotere Magusto-festivals georganiseerd rond deze datum, vaak met muziek, eten, kastanjes en een kraampjesmarkt.
- De Feira da Castanha in Marvão wordt elk jaar gehouden in het tweede weekend van november, met magustos, geroosterde kastanjes, lokale wijn en ambachtelijke kraampjes in de historische stad.
- In Trancoso (Serra da Estrela-regio) is er een driedaags evenement gewijd aan de kastanje en andere herfstsmaken, met gastronomische kraampjes, lokale producten, muziek, showcooking en culturele animatie. Het is een belangrijke traditie in de herfstkalender van de stad en trekt veel bezoekers.
- In Aldeia de Couce (Valongo) wordt traditioneel een Magusto gevierd, waarbij de gemeenschap samenkomt rond een kampvuur, geroosterde kastanjes en herfsttradities. Deze wordt vaak aansluitend op de traditionele periode van Magustos en São Martinho-vieringen, gehouden (dit jaar op 14/11).
- In Ferreiras is er op 11 november een Magusto met geroosterde kastanjes, wijn en muziek. Het is gratis toegankelijk voor iedereen die mee wil vieren.
- Trás-os-Montes is traditioneel een van de streken met erg authentieke magusto’s rond São Martinho.
Wist je dat: Portugal is één van de belangrijke Europese producenten van kastanjes, en de Castanha da Terra Fria (Trás-os-Montes) heeft zelfs een beschermde oorsprongsbenaming (DOP).
Magusto is meer dan zomaar een feestje met kastanjes. Het is een ritueel van dankbaarheid, warmte en samenzijn – een moment waarop de Portugese herfst tot leven komt door vuur, natuur en traditie. Het is dan ook niet voor niets dat de kastanje elk jaar in de maand november het stralende middelpunt is van de recepten op deze website!
