De Portugese zon is terug van weggeweest! De toerist herken je meteen aan het fleurig T-shirt en de teenslippers, terwijl de lokale bevolking nog even wacht om armen en benen te ontbloten. Maar dat verschil is slechts uiterlijk, want vanbinnen voelen we allemaal hetzelfde. Met de zon zijn niet alleen de aangename temperaturen teruggekeerd, maar ook de hoop en vreugde in het dagelijks leven.
Een winter van water en wind
De winter heeft er dit jaar hard ingehakt. In amper één maand tijd heeft het weer in Portugal er negen letters van het alfabet doorheen gejaagd, door van storm Harry tot storm Pedro te waaien zonder adempauze. Vooral in het centrum van het land zal de winter van 2026 nog lang nazinderen, al laten de zware windschade en overstromingen in het hele land nog sporen na in het landschap. Ook mijn favoriete stukje strand is niet meer. De golven hebben een deel van de duinen opgeslokt en wat overblijft is veranderd in een stort van puin uit het binnenland, meegesleurd door een geïmproviseerd riviertje.
Sinaasappelen op het strand
Een aantal weken geleden, lag het hele strand bij mij thuis vol dode papegaaiduikers (zeevogel met gekleurde snavel) en sinaasappelen – alsof ik door een surrealistisch schilderij van Salvador Dalí wandelde. Het dierenkerkhof en collectie misplaatst fruit is inmiddels opgeruimd, verteerd, of door de zee meegenomen, maar de rest van het strand ligt nog bezaaid met takken en boomstammen. Ook de vernielde houten trappen tot het strand zijn nog niet hersteld, maar dat is peanuts vergeleken met de totale opgemeten schade.
Storm Kristin alleen al zou zo’n 6 miljard euro aan materiële schade hebben aangericht in Portugal; van huizen en voertuigen tot infrastructuur en landbouw. Binnen mijn werkdomein kreeg ik te horen dat meer dan 50 nationale monumenten beschadigd raakten, met de nodige sluitingen als gevolg. Of hoe niet alleen een pandemie, maar ook het weer het werk van een gids kan maken of kraken…
De Portugese lentecollectie
Hoewel het water deze winter met een hoog prijskaartje uit de hemel viel, had het ook een gunstige keerzijde. Na jaren van alarmerende droogte zijn de waterreservoirs in één klap gevuld en oogt het landschap in de Algarve groener dan ooit. Nu de stormen voorbij zijn, geniet de regio weer van de 300 dagen zon per jaar waar ze om bekendstaat. Ook de noordelijke Costa Verde doet haar naam eer aan en toont naast groen vooral roze en geel in haar lentecollectie. Kortom, van noord tot zuid kleurt Portugal in volle lentepracht.
Begin van het feestseizoen
Met het begin van de lente start ook het Portugese ‘feestseizoen’. Al dacht ik daar aanvankelijk anders over, al snel ontdekte ik dat Portugezen meesters zijn in feesten. Iedere lokale heilige, herdenking of traditie is reden tot feest. Voor wie de culturele agenda van de regio in de gaten houdt, valt er de komende zes maanden altijd wel ergens iets te beleven.
Evenementen, parades, processies, concerten, arraiais (traditionele dorpsfeesten met muziek en eten), romarias (religieuze volksfeesten), etc.… volgen elkaar non-stop op tot en met eind september. Tot overmaat van ramp voor wie -zoals ik- niet graag iets mist, is er vaak zoveel te doen dat je agenda makkelijk dubbel geboekt raakt, want dat feesten nemen de Portugezen zeer au sérieux.
De Judasverbranding
De Semana Santa (“heilige week” voor Pasen) kan gezien worden als de aftrap van het Portugese feestseizoen. Deze vond begin deze maand plaats. Na de traditionele Christelijke processies van Palmzondag tot en met Goede Vrijdag, kwamen de gebruiken met een bijzondere, Portugese toets. Althans, hier in het noorden van het land. Zo vond in de nacht van Stille Zaterdag op Pasen in meerdere dorpen de zogenaamde Judasverbranding (Queima de Judas ) plaats.
Vermomd in een christelijke context, is dit een in oorsprong heidens ritueel om de lente symbolisch in te zetten. Aan de verbranding van de Judaspop, gaat een “juridisch proces” vooraf, waarin de verrader van Jezus wordt veroordeeld tot de brandstapel. Deze voordracht (Testamento do Judas) is niet alleen een puik stukje straattheater, maar ook een kans om op een ludieke wijze de spot te drijven met het lokale gezag. En natuurlijk: alweer een reden tot feest!
Het kussen van het kruis
Voor wie geen van de tradities van Noord-Portugal wil missen, is het paasweekend er eentje van korte nachten. Na de nachtwake en/of Judasverbranding op zaterdagnacht, wordt op Paaszondag de tafel reeds vroeg gedekt met een overvloed aan lokale lekkernijen, voor iedereen die langs wil komen, maar in het bijzonder… voor het hoogbezoek: de ‘compasso pascal’. Tijdens deze ‘Paasrondgang’ gaat de pastoor met zijn religieus gezelschap van deur tot deur bij de parochianen langs. Bij elk huis wordt gebeden en gezegend, en – zoals het de Portugese gastvrijheid betaamt – gegeten en gedronken. Hier in Viana Do Castelo wil de traditie dat je tevens het met bloemen versierde kruis van Christus kust, als teken van devotie aan de herrezen Jezus. Wanneer ik mijn lokale vrienden naar hun mening vraag, krijg ik het eerlijke antwoord dat het “vandaag de dag eerder een kwestie is van eten, drinken en samen zijn met vrienden en familie”. Met andere woorden: opnieuw een reden tot feest!
Een foutje in de feestkalender
Na het overvloedige eten en drinken op Paaszondag, blijft er doorgaans zoveel over, dat Paasmaandag een verlengstuk is van de dag voordien. Terwijl Goede Vrijdag een officiële feestdag is die er misschien geen hoefde te zijn, is Paasmaandag een normale kalenderdag, die een feestdag verdiende. Een foutje in de feestkalender dus. Maar daar hebben de meeste Portugezen een creatieve oplossing voor gevonden. Meerdere winkeltjes, barretjes en familiezaken blijven gesloten, en werknemers in grote bedrijven nemen een extra dag verlof. Zo kunnen vrienden en familie gezellig samenkomen voor een picknick van alle overgebleven lekkernijen. Anders gezegd: een zoveelste reden tot feest!
Marilyn Bultinck woont sinds 2023 in Viana do Castelo. Ze organiseert en begeleidt reizen, en werkt als gids in Portugal en Zuid-Europa. Naast haar activiteiten binnen de toeristische sector, is ze werkzaam als auteur. Meer informatie vind je op haar website en/of social media kanalen.
