In het historische centrum van Lissabon, op een steenworp afstand van de beroemde winkelstraat Rua Augusta, bevindt zich een bijzonder museum dat volledig gewijd is aan design en mode: het MUDE – Museu do Design e da Moda (design en mode). Dit museum laat zien hoe ontwerp en stijl ons dagelijks leven beïnvloeden, van iconische meubels en industriële objecten tot haute couture en moderne mode.
Het museum heeft ongeveer acht jaar dicht gezeten vanwege een ingrijpende renovatie van het gebouw. Het museum MUDE – Museu do Design e da Moda sloot in mei 2016 zijn deuren voor een grootschalige renovatie van het gebouw. In de periode dat het gebouw gesloten was, bleef MUDE wel actief met tentoonstellingen buiten het museum onder de naam “MUDE Fora de Portas”.
De renovatie bleek complexer dan verwacht. Tijdens het project ging de oorspronkelijke aannemer failliet, waardoor de werkzaamheden tussen 2018 en 2021 stil kwamen te liggen. Na jaren van werkzaamheden, vertragingen en een herstart van het bouwproject werd het museum op 25 juli 2024 opnieuw geopend voor het publiek. Met vernieuwde tentoonstellingsruimtes, verbeterde faciliteiten en een heringerichte presentatie van de collectie heeft het museum een frisse start gemaakt. De heropening betekende bovendien dat design en mode weer een prominente plaats kregen in het culturele aanbod van het centrum van Lissabon.
Van bankgebouw tot designmuseum
Het museum is gevestigd in een imposant modernistisch gebouw dat vroeger dienstdeed als hoofdkantoor van de Banco Nacional Ultramarino. De robuuste architectuur en het ruwe interieur vormen een opvallend contrast met de verfijnde objecten die er worden tentoongesteld. Veel van de monumentale kunstwerken in het gebouw zijn afkomstig uit deze periode en dienden als decoratie die de Portugese aanwezigheid in overzeese gebieden moest symboliseren. Het MUDE heeft verschillende elementen van het oorspronkelijke interieur behouden toen het gebouw tot museum werd omgevormd, wat je op sommige verdiepingen gelijk op zal vallen.
Toen de gemeente van Lissabon in 2009 de omvangrijke designcollectie van verzamelaar Francisco Capelo verwierf, ontstond het idee om een museum te creëren dat design toegankelijk maakt voor een breed publiek. Zo werd MUDE geboren: een plek waar creativiteit, esthetiek en functionaliteit samenkomen.
De collectie van MUDE behoort tot de belangrijkste designverzamelingen van Europa. Het omvat duizenden objecten uit de 20e en 21e eeuw: meubels, grafisch ontwerp, industriële producten en modecreaties. Bezoekers kunnen er werk zien van internationaal gerenommeerde ontwerpers zoals Le Corbusier, Philippe Starck en Ettore Sottsass. Ook Portugese ontwerpers krijgen een prominente plaats, waardoor het museum een mooi overzicht biedt van de ontwikkeling van design in Portugal.
De modecollectie bevat bovendien stukken van beroemde couturiers zoals Yves Saint Laurent en Jean Paul Gaultier, naast werk van Portugese modeontwerpers.
Wat MUDE bijzonder maakt, is dat het museum design niet alleen als esthetisch object presenteert, maar ook als een weerspiegeling van maatschappelijke veranderingen. Stoelen, lampen, kledingstukken en alledaagse voorwerpen vertellen het verhaal van technologische ontwikkelingen, veranderende smaken en nieuwe ideeën over functionaliteit en schoonheid.
Door de combinatie van permanente en tijdelijke tentoonstellingen blijft het museum voortdurend in beweging. Nieuwe thema’s, ontwerpers en trends worden regelmatig belicht, waardoor elk bezoek weer anders kan zijn. Wij staan ‘s ochtends al op tijd voor de deur en het is betrekkelijk rustig in het museum, op een groep lichtelijk ongeïnteresseerde schoolgaande jeugd na.
Onderstaand mozaïek stelt verschillende momenten uit de Portugese geschiedenis en koloniale expansie voor. Zulke grote composities zijn typisch voor Portugese monumentale kunst uit de 20e eeuw, waarin geschiedenis, nationale identiteit en ontdekkingsreizen in één groot verhaal worden samengebracht. Je vind deze prachtige muur in de centrale hal (kan niet missen).
De scène is opgebouwd als een historische collage van belangrijke episodes uit de Portugese geschiedenis. Onder andere te herkennen:
- De Portugese ontdekkingsreizen – links zie je schepen die lijken op de caravellen uit de 15e en 16e eeuw, symbool van de maritieme expansie van Portugal.
- Missionarissen en ontdekkingsreizigers – figuren in religieuze kleding en ontdekkers die nieuwe gebieden bereiken.
- Contact met andere continenten – scènes met Afrikaanse en Aziatische figuren, dieren zoals een olifant en tropische vegetatie, die verwijzen naar de handelsroutes van het Portugese rijk.
- Christelijke symboliek – een missionaris met een kruis en scènes van bekering, een veelvoorkomend thema in kunst uit de tijd van het Portugese imperium.
- Symbolen van beschaving en cultuur – boeken, wetenschap en religie, die volgens de historische visie van die tijd de “beschavingsmissie” van Portugal moesten uitbeelden.
Dankzij zijn centrale ligging in de wijk Baixa, letterlijk op een steenworp afstand van de Arco da Rua Augusta is MUDE gemakkelijk te combineren met een wandeling door het historische centrum van Lissabon. Het museum vormt een verrassende culturele stop tussen de klassieke bezienswaardigheden van de stad. De totale De collectie omvat 15.000 documenten en 20.000 museumstukken, verdeeld over 23 collecties en 6 typologische ontwerpkernen.
Voor liefhebbers van design, mode en architectuur is MUDE dan ook een inspirerende plek waar verleden, heden en toekomst van ontwerp samenkomen. Hier wordt duidelijk dat design overal om ons heen is – in de objecten die we gebruiken, de kleding die we dragen en de ruimtes waarin we leven. Zo kun je tot en met 03 mei de tentoonstelling Selected Editions 2008–2024 met een selectie van edities van Vhils en de centrale rol die ze spelen in zijn artistieke praktijk bezoeken (aanrader).
Entreebewijzen koop je bij de kassa. Ga voor een combinatie ticket (langlopende + tijdelijke collectie) á €15 om het hele museum en alle tentoonstellingen te bekijken. Met de Lisboa Card krijg je 50% korting op je ticket. De laatste toegang tot het museum is een half uur voor sluitingstijd (dat ga je echter nooit redden, dus neem de tijd). De entree is gratis op Internationale Museumdag en valt dit jaar op maandag 18 mei.
Openingstijden:
– Zomer (april – september): dinsdag t/m donderdag van 10:00 tot 19:00 uur. Vrijdag en zaterdag van 10:00 tot 21:00 uur en zondag van 10:00 tot 19:00 uur.
– Winter (oktober – maart): dinsdag t/m donderdag van 10:00 tot 18:00 uur. Vrijdag en zaterdag van 10:00 tot 20:00 uur en zondag van 10:00 tot 18:00 uur.
Op de zesde verdieping vind je ook nog een groen dakterras met zitjes en een prachtig uitzicht over Lissabon! Hier wordt ook nog een restaurant geopend. Wij bezochten het museum afgelopen herfst, dus de tijdelijke collecties kunnen intussen alweer anders zijn dan op de foto’s. Neem voor de meest actuele informatie over de tijdelijke tentoonstellingen een kijkje op de website.
* R. Augusta 24, 1100-053 Lissabon
