Beja ligt in het hart van de uitgestrekte Alentejo en is een stad waar geschiedenis en rust samenkomen. Ooit was Beja een belangrijke Romeinse nederzetting, later versterkt door de Moren, wat vandaag nog zichtbaar is in het imposante kasteel en de sfeervolle straatjes. Maar er is meer. Street art vind je natuurlijk niet alleen in Lissabon. Ook in andere grote steden in Portugal kom je het tegen. Maar of je het ook zou verwachten In Beja?!
In Beja vind je niet alleen eeuwenoude geschiedenis en die typische Alentejo-sfeer, maar ook tekenen van moderne straatcultuur. Al is de street art scene hier uiteraard wel wat kleinschaliger dan in grotere Portugese steden, er zijn volop mooie werken, ook van bekende namen, te vinden!
“Beja na Rua” is een multidisciplinair straattheater- en kunstfestival in Beja dat de stad letterlijk in een podium voor kunst en creativiteit verandert. Het richt zich op alle vormen van kunst die zich buiten de gebruikelijke instituten afspelen, van muziek en dans tot poëzie, performance en vooral street art. Het festival is ontworpen rond één heldere gedachte: alle activiteiten moeten plaatsvinden in de openbare ruimte (“na rua” = op straat) en niet in gesloten gebouwen. Daardoor wordt het historische centrum van Beja een levendige, spectaculaire en toegankelijke kunsttempel waar iedereen kan deelnemen of ervaren wat kunstenaars maken.
Street art speelt dus een belangrijke rol binnen het festival: kunstenaars worden uitgenodigd om muurschilderingen, interventies en murals te maken binnen het historische deel van de stad. In voorgaande edities namen gerenommeerde artiesten zoals Vhils, Bordalo II en Add Fuel deel, waardoor Beja unieke en blijvende werken kreeg
Op de foto boven het artikel zie je het bekendste stuk in Beja; Portu-Galo. Ooit verkozen tot één van de vijf mooiste muurschilderingen ter wereld. Dit opvallende stuk street art is gemaakt door de internationaal gerenommeerde Portugese kunstenaar Bordalo II. Deze kleurrijke haan van gerecyclede materialen (zogenaamde “Big Trash Animals”) siert een gevel nabij het Núcleo Museológico. In de loop van de jaren is hij qua kleur behoorlijk vervaagd onder de sterke zon van de Alentejo.
* Largo de São João
Naast dit vlaggenschipwerk zijn er verspreid door de stad ook kleinere muurschilderingen en graffiti te vinden, vaak onderdeel van lokale initiatieven om gevels en openbare ruimtes op te fleuren en jong talent een platform te geven. Wandelend door het historische centrum kom je af en toe verrassende murals tegen, en soms worden nieuwe werken toegevoegd in samenwerking met lokale of Portugese artiesten.
Zo is er in Beja een opvallend kunstwerk van de Portugese street-artkunstenaar Vhils (Alexandre Farto) te zien dat de literaire iconen Florbela Espanca en Mário Beirão eert. Op de voorgevel van het nieuwe Holiday Inn Beja-hotel vind je een groot kunstwerk van Vhils dat de gezichten van twee belangrijke Portugese dichters weergeeft: Florbela Espanca – een van de bekendste Portugese dichteressen, bekend om haar expressieve en emotionele poëzie. En Mário Beirão – dichter uit Beja zelf, verbonden met de culturele traditie van de Alentejo. De werken zie je aan weerszijden boven de hoofdingang en verbinden de historische literatuur met hedendaagse stedelijke kunst.
* R. de Lisboa
Aan de Rua da Muralha, rechts van de Portas da Moura, vind je onderstaande muurschildering (links) van Luís Brum. Luís Pinheiro Brum is een Portugese illustrator en landscape‑architect die ook werkt met urban art en muurschilderingen. Zijn praktijk combineert tekenkunst met interventies in het openbare domein en heeft een sterke link met sociale en visuele ervaringen binnen steden.
Daarnaast (rechts) een enigszins verborgen muurschildering aan de Praça da Republica. Je vindt hem tegenover het Centro de Arqueologia e Artes de Beja, onder de bogen. Ongeveer ter hoogte van nummer 13.
Deze muurschildering van Samina werd in 2016 ter ere van Beja na Rua geschilderd. Ook deze muurschildering heeft de afgelopen tien jaar zwaar te lijden gehad onder de sterke zon in de regio en daardoor zijn beste tijd wel een beetje gehad. Toch is hij de moeite van het opzoeken nog waard. Gemaakt door een kunstenaar die een eigen stijl ontwikkelde door het stencilen te combineren met street art, grafisch ontwerp, schilderkunst en architectuur.
* Rua da Moeda 22
Ook de volgende muurschildering, gemaakt door RUA – een collectief van multidisciplinaire kunstenaars uit Porto, heeft de tand des tijds niet heel goed doorstaan. Hij stamt uit dezelfde editie van Beja na Rua als bovenstaand kunstwerk. Het collectief werd opgericht in 2006 en werd uiteindelijk samengesteld uit zeven kunstenaars: Alma, Unmade, Draw, Fedor, Mash, Oker en Third.
* Rua Dr. Augusto Barreto
In 2017 maakte Daniel Eime onderstaande muurschildering genaamd ‘Morna’. Deze Portugese kunstenaar is de meester van de stencilkunst, hij maakt grote werken met hierin centraal intrigerende personages met wat raadselachtige blikken, vaak gecombineerd met kleurrijke abstracte elementen. Zwart/witte gezichten zijn altijd de basis van zijn kunstwerken.
* Rua Abel Viana
Gonçalo MAR, een prominent Portugees straatkunstenaar die bekend staat om zijn surrealistische, karakter gedreven stijl, heeft een opvallende muurschildering in Beja op een zijgevel van een gebouw aan de Rua de Olivença. MAR’s stijl kenmerkt zich door grootschalige, kleurrijke en dromerige figuren. Loop je door het centrum dan rijst deze muurschildering hoog boven je op, op de zijmuur van een op zich al in het oog springend gebouw.
* Rua Capitão João Francisco de Sousa
Tegenover bovenstaande muurschildering ligt het Parque Vista Alegre. Door middel van een tunnel kun je de stadsmuur doorsteken en het Vista Alegre Park bereiken. Het park is onlangs gerenoveerd en is plek waar men ‘s zomers op warme avonden openluchtbioscoopvoorstellingen kan bijwonen. De dagen dat wij in Beja waren, was het park echter constant gesloten… In het park zie je nog een stukje van de grandeur van de middeleeuwse muur, die op sommige plaatsen lijkt te zijn gebouwd op wat mogelijk sporen zijn van de oude Romeinse muren van Pax Iulia. Vlakbij een van de nieuwe muren, dicht bij de oude stadsmuur, vind je een kunstwerk van Vhils en op de achtergrond een ander van Add Fuel.
* R. Cap. João Francisco de Sousa 11
Dan zul je hier een daar ook wat losse stukken street art tegenkomen. Kleiner van formaat en van minder bekende kunstenaars. Deze schilderingen komen en gaan, dus het is altijd weer afwachten wat je eventueel aantreft. En aangezien het historische centrum van de stad niet super groot is, liggen ze allemaal op loopafstand van elkaar. Houd je ogen dus open als je door de straatjes dwaalt!
In Beja is straatkunst dus een groeiend cultureel fenomeen, met diverse prominente werken. Verder zie je verspreid door de stad overal kleine rode anjers (cravo) op muren. Deze symbolen brengen een eerbetoon aan de Portugese geschiedenis, ze vertegenwoordigen vrijheid en de revolutie van 1974.
