Een dag in Viana do Castelo

Portugal heeft veel van die plekken waarbij je je afvraagt hoe het komt dat zo weinig mensen het kennen, terwijl het zo mooi is. Voor mij is één van die plekken Viana do Castelo, een stad in het noorden van Portugal. Wij waren vorige week op bezoek in deze stad, dus hoog tijd dat we wat plaatjes en informatie met je delen.

Viana do Castelo ligt op ongeveer een uur rijden ten noorden van Porto en is de grootste stad van de regio Alto Minho. De rivier de Lima mondt hier uit in de Atlantische Oceaan. Er wonen iets meer dan 35.000 mensen in deze stad, waar de haven door de eeuwen heen steeds weer centraal stond in de lokale economie. De veelzijdigheid van de stad is enorm: sfeer, historische bezienswaardigheden, moderne architectuur en prachtige uitzichten op de rivier en de Atlantische Oceaan.

Historisch centrum

In het historische centrum kun je heerlijk rondslenteren langs interessante gebouwen. Viana do Castelo wordt ook wel de stad van de architectuur genoemd, dus behalve imposante herenhuizen en historische gebouwen vind je ook moderne architectuur van Portugals grootste architecten. Begin rond het Praça da República, waar het vroegere stadhuis Paços do Concelho en de Santa Casa da Misericordia je terugbrengen naar vroegere tijden. De fontein voor deze gebouwen is een goed voorbeeld van de Manuelijnse kunst uit de zestiende eeuw. Aan de zijkant van dit plein vind je een beeldhouwwerk van José Rodrigues (1936), een bekende hedendaagse kunstenaar, waar we je binnenkort meer over zullen vertellen.

Vanaf het Praça da República kun je in de omliggende straten de kathedraal vinden en het fraaie Casa da Capela das Malheiras. Voor de liefhebbers is er het Museu do Traje, waar je traditionele klederdracht van de stad kunt bewonderen. Verder naar het westen is ook de Igreja de São Domingos een bezoek waard. Loop vervolgens in de richting van de rivier de Lima, waar je een bijzonder schip zult vinden. Het navio-hospital Gil Eannes is een voormalig varend ziekenhuis, dat gebruikt werd om de vissersboten te ondersteunen in de tijd dat Viana do Castelo centraal stond in de vangst van bacalhau. Een enorme vloot vertrok vanuit hier naar het verre Newfoundland, met alle gevaren van dien.

Niet ver van dit schip vind je restaurant Tasquinha da Praça, een restaurant waar je uitstekend kunt lunchen of dineren. Bij dit restaurant zie je ook een tweede kunstwerk van de beeldhouwer José Rodrigues. Dit zestien meter hoge ijzeren werk verbeeldt hoe Portugal met de Anjerrevolutie van 25 april 1974 de ketenen van de dictatuur afwierp. De moderne gebouwen die je hier om je heen ziet zijn ontwerpen van belangrijke Portugese architecten. De bibliotheek is van de hand van Álvaro Siza Vieira, het Centro Cultural gemaakt door Eduardo Souta de Moura.

Volg je de weg langs de rivier in oostelijke richting, dan kom je vanzelf bij de Ponte Eiffel, de brug over de rivier Lima gemaakt door de bekende ingenieur Gustave Eiffel. Deze brug met de opmerkelijke groene kleur komt uit 1878 en bestaat uit twee lagen. Op de bovenste laag rijden de auto’s, terwijl de trein de onderste laag gebruikt.

Monte de Santa Luzia

Ten noorden van de stad ligt de heuvel Monte de Santa Luzia. Deze plek is wereldberoemd, want één van de meest kenmerkende foto’s van Portugal wordt hier gemaakt. Je kunt hier eenvoudig komen door de lift te nemen vanuit het centrum (Avenida 25 de Abril). Deze Elevador de Santa Luzia is een kabelspoorweg, die in een rechte lijn vanaf de laaggelegen stad de heuvel beklimt. Maar je kunt ook, zoals wij, naar boven rijden met een auto. Boven aangekomen zal je ongetwijfeld verwelkomd worden door een sympathiek mannetje dat poppetjes verkoopt. De poppetjes heten Manel en Maria, een echtpaar dat gekleed is in de traditionele klederdracht van de stad. Terwijl deze bejaarde meneer je zijn poppetjes aanbiedt, maakt zijn vrouw thuis nieuwe poppetjes. Voor een euro koop je al de simpelste versie van dit stel.

Je staat nu bij het belangrijkste monument van de stad, het Santuário de Santa Luzia, een fraaie koepelkerk uit de twintigste eeuw(!). De foto van deze kerk, met op de achtergrond de rivier en de oceaan is één van de bekendste beelden van Portugal. Het uitzicht is dan ook minstens zo indrukwekkend als de kerk zelf. De kerk wordt vaak de kerk van Santa Luzia genoemd, maar heet eigenlijk de Templo do Sagrado Coração de Jesus. Dat verklaart waarom niet Santa Luzia, maar Jezus die zijn hart toont het centrale beeld is bij zowel bij de ingang van de kerk als op het altaar binnen. De architect van deze kerk is Miguel Ventura Terra. De bouw begon in 1904 en werd afgerond in 1959. Vooral opvallend zijn de enorme roosvensters, de grootste van het Iberisch Schiereiland, en het vele gebruik van graniet, afkomstig uit de regio. De kerk zou zijn geïnspireerd op de Sacre Coeur van Parijs, en daar kun je je zeker iets bij voorstellen, hoewel ook gezegd wordt dat de kerk in Parijs nog helemaal niet zichtbaar was toen Ventura Terra zijn tekeningen maakte.

Buiten, bij de trappen, vinden we een andere markante persoon. Manuel Gonçalves is 86 jaar en werkt al meer dan zeventig jaar als fotograaf voor de kerk. Hij was er dus al voordat de kerk binnen helemaal af was. Met zijn Carl Zeiss camera uit 1910 maakt hij nog iedere dag voor een paar euro monumentale foto’s van toeristen en bedevaartgangers bij de kerk. Zijn camera is versierd met oude prenten en een papegaai, zodat je kunt lachen naar het vogeltje! Een foto van deze man is een unieke herinnering aan je bezoek aan Viana do Castelo. Wil je daarna zelf de beroemde foto met kerk en achtergrond maken? Wandel dan door naar de pousada achter de kerk (ook een fraaie plek om te slapen natuurlijk…).

Santuário de Santa Luzia

Tenslotte

Dan tenslotte nog een paar extra tips over deze bijzondere stad:

  • Wil je Viana do Castelo bezoeken ten tijde van een uitbundig volksfeest? Ga dan naar de Romaria da Nossa Senhora d’Agonia, ieder jaar in augustus
  • Liefhebbers van moderne architectuur moeten ook een bezoek brengen aan de Igreja da Sagrada Familia, geopend in 2012, aan de Estrada da Santa Luzia in de wijk Abelheira
  • De lekkerste gebakjes eet je bij Natário in het het historische centrum. Ze lijken op Berliner bollen, maar hebben (natuurlijk) een geheim recept (Rua Manuel Espregueira 37)
  • Het strand is dichtbij! Mooie stranden rond Viana do Castelo zijn het Praia de Afife en het Praia do Cabedelo.