Vier vreemde Portugese tradities

Ieder land heeft zijn eigen rare, fascinerende en bijzondere tradities. Portugal is daarop geen uitzondering. In het hele land, van noord naar zuid en op de eilanden, kom je een aantal tradities tegen met onzekere oorsprong. Tradities die in zekere zin enigszins vreemd over kunnen komen op buitenstaanders. Ze zijn vaak ontstaan uit religieuze feesten, heidense gebruiken of historische gebeurtenissen. Sinds die tijd hebben ze hun oorspronkelijke betekenis verloren, maar in bepaalde delen van het land doet men een poging dit (meestal) geweldige stukje cultuur in leven te houden.

Caretos de Podence

Caretos zijn de wonderlijke figuren die het carnaval van het noorden van Portugal sieren (vooral in Trás-os-Montes en de Alto Douro). Ze vieren het afscheid van de winter en verwelkomen het voorjaar. In Podence, in de gemeente Macedo de Cavaleiros, zie je de Caretos de Podence, zoals hieronder op de foto:  mannen in kleurrijke kostuums, versierd met franjes van wol of linnen in rood, groen en geel. Het gezicht gaat schuil achter een blikken masker. Ze dragen draagbanden met (koeien)bellen om hun schouders en middel en een lange stok in de hand. Ze steken alle energie in het verwelkomen van de warmte van de lente en de betere dagen die daarmee voor de deur staan.

Caretos de Podence

Marafonas de Monsanto

Veel tradities hebben te maken met oude vruchtbaarheidsrituelen. Dat geldt ook voor de poppen uit Monsanto, de zogenaamde marafonas. Deze poppen worden gebruikt om de vruchtbaarheid en het huwelijksgeluk te vieren tijdens het Festa da Santa Cruz (waar we al eens eerder een legende over vertelden). Tijdens dit feest  dansen de huwbare meisjes met de poppen. Na het feest worden de poppen achtergelaten op het bed (van deze huwbare meisjes), waar ze de macht hebben om het huis te reinigen en zo te beschermen tegen onweer en het boze oog af te wenden. Op de dag van het huwelijk legt men de pop onder het bed (het heeft geen ogen, oren of mond, dus het ziet niets, hoort niets en kan niets doorvertellen) om de vruchtbaarheid te bevorderen en geluk aan het paar te brengen. De poppen worden geassocieerd met de vruchtbaarheidscultus.

Marafonas de Monsanto

Festas das Rosas (Vila Franca do Lima)

Het Festa das Rosas wordt gehouden in de tweede week van mei, de maand van Maria, en is de eerste in de cyclus van bedevaarten in Viana do Castelo. Het hoogtepunt is de optocht met de Cestos Floridos. Hier worden prachtige manden met bloemen aangeboden aan Nossa Senhora das Rosas, door negentienjarige meisjes in traditionele Minho kostuums. Deze rijkelijk versierde manden wegen ongeveer vijftig kilo en worden op het hoofd gedragen. Aan iedere mand wordt in de week voor het festival door ruim twintig mensen gewerkt.

Festas das Rosas

Louça das Caldas

Dat aardewerk populair is in Portugal moge duidelijk zijn. Maar piemels van aardewerk??? In Caldas da Rainha zijn ze heel gewoon en zelfs beroemd. De oorsprong van deze lichtelijk offensieve ontwerpen gaat terug tot de tijd van koning D. Luís. Deze gebruikte ze, vreemd genoeg, om aan vrienden te geven. De laatste tijd verliezen de fallische ontwerpen echter aan populariteit en worden ze nog maar door twee pottenbakkers vervaardigd. Grove ambacht of provocerende kunst, de waarheid is dat deze “rariteiten” een soort bedreigde traditie zijn geworden. En eerlijk is eerlijk, ik heb me persoonlijk ook wel eens afgevraagd wat die piemels tussen alle leuke potjes en schaaltjes deden…?!

Louça das Caldas